ಭಾಗ_22.
ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ_ಕರಾವಳಿಗರ_ವಲಸೆ
ಯಕ್ಷಗಾನ_ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ...
ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜೀವನಾಡಿ.
ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕದ ಕಥಾಹಂದರ)ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಾಸ್ಯಗಾರರ ಕೋಡಂಗಿ/ದೂತ/ವಿದೂಷಕ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.
ಕರಾವಳಿ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನಶೈಲಿಯಾದ ವಲಸೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಬೈ (ಬಾಂಬೆ), ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳು (ದುಬೈ) ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಂಗಳೂರು ವಲಸೆಯು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ ಓದಿ...
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಿಂದಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಮುಂಬೈಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇದನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಚಾಕರಿ ಕಥೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಾದ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಕನಕಾಂಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೂತರು ಅಥವಾ ಸೇವಕರು ತಮ್ಮ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಜೀವನವನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ನಾನು ಮಹಾರಾಜನ ಹತ್ತಿರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಾಂಬೆ ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಕಪ್- ಸಾಸ್ ತೊಳೆಯುವುದೇ ಲೇಸು" ಎನ್ನುವ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಲಘು ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಲಸೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಮುಂಬೈ ಡಬ್ಬಾವಾಲಾ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಟಿ ಹೋಟೆಲ್ ನ್ನು ಹಾಸ್ಯಗಾರರು ತಾವು ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದವರಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿನ 'ಶೆಟ್ಟಿ ಲಂಚ್ ಹೋಮ್', 'ಚಹಾ ಅಂಗಡಿ' ಮತ್ತು ಲೋಕಲ್ ಟ್ರೈನ್ ಗಿಜಿಗಿಜಿಯನ್ನು ಕರಾವಳಿಯ ತುಳು/ಕನ್ನಡ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗಲ್ಫ್ (ದುಬೈ) ವಲಸೆ ಮತ್ತು 'ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗರ' ವೈಭವ 1980
ಮತ್ತು 90ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದುಬೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
ಇದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.
ದುಬೈಯಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಳು ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ "ದುಬೈನಿಂದ ಬಂದ ಅಳಿಯ" ಅಥವಾ "ದುಬೈ ಉದ್ಯೋಗಿ" ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು.
ದುಬೈನಿಂದ ಬಂಗಾರ, ಸೆಂಟ್ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ತರುವುದನ್ನು ಹಾಸ್ಯಗಾರರು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಲಸೆಯ ಕಡು ಸತ್ಯಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಡುವ ಯುವಕರ ನೋವು, ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ನಿಯ ವಿರಹ ವೇದನೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನದ 'ತಾಳಮದ್ದಳೆ'ಯಲ್ಲಿಯೂ ವಲಸೆಯ ಚರ್ಚೆ ಸೇರಿದೆ,
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವಾದ ತಾಳಮದ್ದಳೆಯಲ್ಲಿ (ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಕುಳಿತು ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುವ ಕಲೆ) ಕರಾವಳಿಗರ ವಲಸೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ಪ್ರಸಂಗದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಉದಾಹರಣೆ ರಾಜನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬಂದಾಗ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು (ಮಾತುಗಾರರು) ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗ ಅರಸಿ ಮುಂಬೈ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
"ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಪರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅಂದೂ ಇತ್ತು ಇಂದೂ ಇದೆ" ಎಂದು ಸಮಕಾಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ 'ಬೆಂಗಳೂರು' ವಲಸೆ
ಐಟಿ-ಬಿಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಕರಾವಳಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಯುವಜನತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಹಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಲೈಫ್ ನ್ನು ಯುಕಗಾನದ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವೀಕೆಂಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕರಾವಳಿಯ ಯುವಕರು ಊರಿನ ಕೋಳಿ ಅಂಕ, ನೇಮ-ಕೋಲಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಸಿಗದೆ ಒದ್ದಾಡುವುದನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುತ್ತಾರೆ.
ವಲಸೆ ಹೋದವರಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪೋಷಣೆ ಆಯಿತು, ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು ಕೇವಲ ತಾವಷ್ಟೇ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ 'ಯಕ್ಷಗಾನ'ವನ್ನೂ ವಲಸೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
ಇಂದು ಮುಂಬೈ, ದುಬೈ, ಮಸ್ಕತ್, ಬೆಂಗಳೂರುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಳಗಗಳಿವೆ.
ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾದವರು ಊರಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳ, ಮಂದಾರ್ತಿ ಮೇಳಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಂಗದ ಆರಂಭದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೇಳದ ಸಂಚಾಲಕರು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕರಾವಳಿಗರ ಬದುಕಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸ—ಬಾಂಬೆಯ ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಂದ ಹಿಡಿದು ದುಬೈನ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯವರೆಗಿನ ಪಯಣ—ಯಕ್ಷಗಾನದ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಹಾಸ್ಯ, ಕಳಕಳಿ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಜ್ಞಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ನೀವು ಈ ರೀತಿ ವಲಸಿಗ ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿ ನೀವು ನೋಡಿದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಸಂಗ ನೋಡಿದಾಗ ನಿಮಗೆ ಏನು ಅನ್ನಿಸಿತು? ತಿಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಈ ಲೇಖನ ನಿಮ್ಮ ಪರಿವಾರದವರಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ ಆ ಕಾಲದ ವಲಸೆ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿ.
#yakshagana #coastal #mumbai #migration
#westernghats #karawali #hotel #gulfnews
Comments
Post a Comment