4184.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್_ವರದಿ_ವಿರೋದ_ಅಥವ_ಮಾರ್ಪಾಡುರಾಜ್ಯ_ಸರ್ಕಾರ_ಮತ್ತು_ಹೋರಾಟದ_ಮಿತಿಗಳು ....

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್_ವರದಿ_ವಿರೋದ_ಅಥವ_ಮಾರ್ಪಾಡು

ರಾಜ್ಯ_ಸರ್ಕಾರ_ಮತ್ತು_ಹೋರಾಟದ_ಮಿತಿಗಳು ....

#ಜನರ_ನಿಜವಾದ_ಆತಂಕವೇನು? ...

​ಉಪಗ್ರಹ ಸರ್ವೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ತೋಟಗಳನ್ನೂ 'ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ'ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ಕಂದಾಯ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮೊಟಕುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಅಲೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಲೆನಾಡಿಗರ ಮುಖ್ಯ ಆತಂಕವಾಗಿದೆ.

  ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಬಹುದಾದರೂ ...

 ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಡುವುದು ಅಥವ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

 ​ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಏನೆಂದು ನೋಡಿ ....

​1. #ಕೇಂದ್ರ_ಸರ್ಕಾರದ_ಪರಮಾಧಿಕಾರ 

    (ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986)

​ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳನ್ನು (ESA - Ecologically Sensitive Area) ಘೋಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ (MoEFCC) ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.

  ​ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಹಾಗೂ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಲ್ಲ.

​2. #ಸುಪ್ರೀಂ_ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು #ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ_ಹಸಿರು_ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (NGT) ಕಣ್ಗಾವಲು,​ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು NGT ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದಾರೆ.

 ​ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಡುವಿನೊಳಗೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುವಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.

   ಒಂದು ವೇಳೆ ಸರ್ಕಾರ ವರದಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಸದಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಠಿಣ ಆದೇಶ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

​3. #ಗಾಡ್ಗೀಳ್_ವರದಿಯ_ಹಿನ್ನೆಲೆ...

  ​ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬಂದ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸುಮಾರು 64% ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವಲಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು).

 ​ಆ ವರದಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲವಾದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ (ಕೇವಲ 37% ಪ್ರದೇಶ) ತರಲಾಯಿತು.

  ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಹಳೆಯ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಪರ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ.

 ​ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರವೇನು? ...

 ​ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು-ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಜನರು ವರದಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಬದಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

  ​#ಭೌತಿಕ_ಸಮೀಕ್ಷೆ (Ground Truthing.

 ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯು ಉಪಗ್ರಹ (Satellite) ಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.

  ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಂಟಿ ಸರ್ವೆ ನಡೆಸಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ, ಅಡಿಕೆ-ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕು.

#ಗಡಿಗಳ_ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ. 

  ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಜನವಸತಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರದ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

#ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ_ಸಂಧಾನ. 

 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಹಲವು ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿರುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕವೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು.

 ​ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು (Rationalization) ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಆಸ್ಪದ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

  ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ (ESA - Ecologically Sensitive Area) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

​1. #ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಕ್ವಾರಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ

​ಹೊಸ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲು ಕ್ವಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ​ಹಾಲಿ ಇರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಬಿದ್ದ 5 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು.

​ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮನೆ, ಕೃಷಿ ಕಣಜ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಜಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ದುಸ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ.

​2. #ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು

​ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ (Red Category) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ...

  ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಕ್ರಷರ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ.

  ​ಕಿತ್ತಳೆ ಪಟ್ಟಿ (Orange Category) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು, ಮರದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಷರತ್ತುಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ.

​ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸುವುದು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತದೆ.

​3. #ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿ

​ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಷೇಧವಾಗಲಿದೆ.

   20,000 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಯಾವುದೇ ವಸತಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ,​ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ನಿಷೇಧವಿದೆ.

 50 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ,

ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂದ ಬರಲಿದೆ.

  ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣ, ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆಯ ಕಠಿಣ ಅನುಮತಿ (Clearance) ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಇದರಿಂದ ರಸ್ತೆ ಡಾಂಬರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಸೇತುವೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ತಡವಾಗುತ್ತವೆ.

​4. #ಭೂ_ಬಳಕೆಯ_ಬದಲಾವಣೆ 

(Land Conversion) ನಿರ್ಬಂಧ

 ​ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ತೋಟದ ಜಮೀನನ್ನು ಕೃಷಿಯೇತರ (Non-Agricultural / NA) ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

  ​ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಹೋಂಸ್ಟೇ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿ-ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಕಾರಣ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆ.

​5. #ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು #ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳ

  ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ​ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುತ್ತದೆ,ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗೆ (Eco-audit) ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಹೊಸ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

#ವರದಿಯಲ್ಲಿರುವ_ಸ್ಪಷ್ಟತೆ

#ರೈತರಿಗೆ_ಯಾವುದೆಲ್ಲ_ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲ?..

  ​ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹರಡಿರುವ ಹಲವು ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ವರದಿಯಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳಿವೆ.

  ​#ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ...

 ಅಡಿಕೆ, ಕಾಫಿ, ಚಹಾ, ರಬ್ಬರ್ ಅಥವಾ ಭತ್ತದ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ.

#ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ

   ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಜನರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ವರದಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.

#ಹಾಲಿ_ಮನೆಗಳ_ನಿರ್ಮಾಣ...

 ಸ್ವಂತ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮನೆ, ಕೃಷಿ ಶೆಡ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.

#ಜನರ_ನಿಜವಾದ_ಆತಂಕವೇನು? ...

​ಉಪಗ್ರಹ ಸರ್ವೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ತೋಟಗಳನ್ನೂ 'ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ'ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ಕಂದಾಯ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮೊಟಕುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಅಲೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಲೆನಾಡಿಗರ ಮುಖ್ಯ ಆತಂಕವಾಗಿದೆ.

     

  ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಪರಿಹಾರದ ಮಾರ್ಗ ತಿಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

#kasruriranganreport #westernghatsofkarnataka 

#shivamogga #sagar #hosanagara #thirthahalli

#ecosencitivezone