ಭಾಗ_24
ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ_ಕರಾವಳಿಗರ_ವಲಸೆ.
ಹರಿಕಥೆ_ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ_ವಲಸೆ_ಪ್ರಸಂಗ.
ಯಕ್ಷಗಾನದಂತೆಯೇ ಕರಾವಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾದ #ಹರಿಕಥೆ (ಕೀರ್ತನೆ) ಯಲ್ಲಿಯೂ ಕರಾವಳಿ ಜನರ ವಲಸೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.
ಹರಿಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ಕೀರ್ತನಕಾರರ (ದಾಸರ) ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಕರಾವಳಿಯ ಹರಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ #ಮುಂಬೈ, #ಗಲ್ಫ್ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ #ಬೆಂಗಳೂರು ವಲಸೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಹೇಗೆ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ ನೋಡಿ...
ಲೌಕಿಕ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ವಲಸೆಯ ಕಷ್ಟಗಳು
ಹರಿಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಇಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು (ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರಾವಳಿಯ ಕೀರ್ತನಕಾರರು ಮುಂಬೈ ವಲಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭವಬಂಧನ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದ ಬದುಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂಬೈ ಹೋಟೆಲ್ ಚಾಕರಿ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, "ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರದೆ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಬಾಂಬೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶೆಟ್ಟಿ ಹೋಟೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಕಪ್- ಸಾಸ್ ತೊಳೆದು, ಲೋಕಲ್ ಟ್ರೈನ್ನಲ್ಲಿ ನೇತಾಡಿ, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹಣ ಗಳಿಸಿ ಊರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಕರಾವಳಿ ಯುವಕನ ಬದುಕು" ಎಂದು ಕೀರ್ತನಕಾರರು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅನುಕಂಪ ಮತ್ತು ಆಪ್ತತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುದಾಮನ ಕಥೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೊರಟ ಕುಚೇಲನ (ಸುದಾಮ) ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೂಟ್ಕೇಸ್ ಹಿಡಿದು ಮುಂಬೈ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಟರ್ಮಿನಸ್ (VT) ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವ ಕರಾವಳಿಯ ಯುವಕನ ಅಸಹಾಯಕತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಶೈಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಹರಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.
'ನವ್ಯ ವೈರಾಗ್ಯ' ಮತ್ತು ದುಬೈ (ಗಲ್ಫ್) ವಲಸೆಯನ್ನು 1980ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಕರಾವಳಿಗರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಹರಿಕಥೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈರಾಗ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುವಾದವು.
ದುಬೈ ವ್ಯಾಮೋಹ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಾಠವನ್ನು "ಮನುಷ್ಯ ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೀರ್ತನಕಾರರು ದುಬೈ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.
"ದುಬೈಗೆ ಹೋಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದುಡಿದು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ (AC) ರೂಮಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಊರಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಹೆತ್ತವರ ನೆನಪು ಬಾಧಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?" ಎಂದು ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಸ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನ ಹರಿಕಥೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಲಘು ಹಾಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ—ದುಬೈನಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಸರ ಹಾಕಿ, ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸಿ ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಯುವಕರು, ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರ ರಜೆಗೆ ಬಂದು ಇಡೀ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಗತ್ತು ತೋರಿಸುವುದು, ತಾಯಿಗೆ ಸೆಂಟ್ಸ್ (ಪರ್ಫ್ಯೂಮ್) ತಂದುಕೊಡುವುದನ್ನು ಕೀರ್ತನಕಾರರು ಕರಾವಳಿಯ ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
'ಬೆಂಗಳೂರು ಐಟಿ' ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಯುವಜನತೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಹರಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಕಳಕಳಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಹಳ್ಳಿಗಳು ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕವನ್ನು ಹರಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಕುಮಾರನ ಪಿತೃಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಕೀರ್ತನಕಾರರು ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದು ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ,ಕರಾವಳಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತವರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
"ವೃದ್ಧ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯಾದಾಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ವಲಸೆಯ ಕಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತನಕಾರರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ಸಭೆ ಮೌನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕಾರದ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡ ವಲಸೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊರಿನ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹರಿಕಥೆಗಳ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಾದವೂ ಇಂದಿನ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಲಸಿಗರಿಂದಲೇ ಹರಿಕಥೆಯ ಪೋಷಣೆ ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ,
ಯಕ್ಷಗಾನದಂತೆಯೇ ಹರಿಕಥೆ ಕಲೆಯೂ ವಲಸಿಗರಿಂದಲೇ ಬದುಕುಳಿದಿದೆ.
ಮುಂಬೈ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕರಾವಳಿಯ ವಿವಿಧ ಸಮಾಜಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಿ.ಎಸ್.ಬಿ, ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ, ಕೋಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಕಥಾ ಸಪ್ತಾಹ ಗಳು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು, ಮುಂಬೈನ ಸಾಯನ್, ಡೊಂಬಿವಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಾವಳಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀರ್ತನಕಾರರನ್ನ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಯುವ ಕೀರ್ತನಕಾರರು ಕರೆಸಿ ಹರಿಕಥಾ ಸಪ್ತಾಹಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಊರಿನ ನೆನಪಿನ ವೇದಿಕೆ ಆಗುವ ಈ ಹರಿಕಥಾ ಸಪ್ತಾಹಗಳಲ್ಲಿ
ಈ ವಲಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಹರಿಕಥೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೀರ್ತನಕಾರರು, "ನೀವು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಪರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರೆತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ವಲಸಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿನೊಂದಿಗಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹರಿಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಗರ ವಲಸೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ಹೆತ್ತವರಿಂದ ದೂರಾಗುವ ನೋವು, ಹಣದ ವ್ಯಾಮೋಹ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮರಳುವ ಹಂಬಲದ 'ಮಾನವೀಯ ಕಥನ'ವಾಗಿ ಕೀರ್ತನಕಾರರ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ.
ನಿಮಗೆ ಹರಿಕಥೆ ಕೇಳಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದಿಯಾ? ಅದರಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರ ವಿಚಾರಗಳ ಸೇರಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಕೇಳಿದ್ದೀರಾ? ... ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಿ.
#harikatha #migration #gulf #bangalore #mumbai
#coastal #karavali #kundapura
Comments
Post a Comment