4233.ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ_ರಾಣಿ_ಚೆನ್ನಬೈರಾದೇವಿ_ಬಂದನಕ್ಕೆ#ಕೆಳದಿ_ರಾಜರೊಂದಿಗೆ_ಇದ್ದ_ಕಾರ್ಕಳದ_ಬೈರರಸ#ಎರಡೇ_ವರ್ಷದಲ್ಲಿ_ಕೆಳೆದಿ_ರಾಜ#ವೆಂಕಟಪ್ಪ_ನಾಯಕರಿಂದ_ಸೋತು#ರಾಜ್ಯ_ಕಳೆದುಕೊಂಡ_ಕಥೆ.

ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ_ರಾಣಿ_ಚೆನ್ನಬೈರಾದೇವಿ_ಬಂದನಕ್ಕೆ

#ಕೆಳದಿ_ರಾಜರೊಂದಿಗೆ_ಇದ್ದ_ಕಾರ್ಕಳದ_ಬೈರರಸ

#ಎರಡೇ_ವರ್ಷದಲ್ಲಿ_ಕೆಳೆದಿ_ರಾಜ

#ವೆಂಕಟಪ್ಪ_ನಾಯಕರಿಂದ_ಸೋತು

#ರಾಜ್ಯ_ಕಳೆದುಕೊಂಡ_ಕಥೆ.

  ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೈನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರ ಭದ್ರವಾದ ಕಾಲದ ಕಥೆ.  

 ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1606 ರಲ್ಲಿ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಗಿಯ ಅರಸರು ಕೆಳದಿಯ ಹಿರಿಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು.

 ​ಕರಾವಳಿಯ ಜೈನ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಆಂತರಿಕ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪೈಪೋಟಿಯೇ ಈ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

​  ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ, ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಗಿಯ ಅರಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕರಾವಳಿ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿ ಮತ್ತು ಗಡಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರೊಳಗೆ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇತ್ತು.

 ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಉಳಿದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿತ್ತು.

 ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇಡು ಮತ್ತು ಗಡಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಳದಿಯ ಹಿರಿಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. 

  ಬಿಳಿಗಿಯ #ಘಂಟೇಂದ್ರ_ಒಡೆಯ ಹಾಗೂ #ಕಾರ್ಕಳದ_ಬೈರರಸ ಇಬ್ಬರೂ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

​  ಕ್ರಿ.ಶ.1606 ರಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನು ಬೈರರಸರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಗಿ ಅರಸರ ಜಂಟಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.

 ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರೂ ಆಂತರಿಕ ದ್ರೋಹ ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೈನ್ಯದ ಬಲದ ಮುಂದೆ ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು,ಆಕೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕೆಳದಿಯ ಇಕ್ಕೇರಿ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಕೆಯ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು.

 ​ಬೈರರಸರು ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯ ಪತನದ ನಂತರ ತಮಗೆ ಲಾಭವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಕೆಳದಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಕೇವಲ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ,

​ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲು ಮುಂದಾಯಿತು.

 ​ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇತರ ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನು ಕಾರ್ಕಳದ ಮೇಲೂ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದನು.

​ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯನ್ನು ಮಣಿಸಲು ಕೆಳದಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಬೈರರಸರೇ 1608 ರಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಸೈನ್ಯದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೋತು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಕಳ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

  ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗೇರಿ, ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರ (ಶಾಂತಾರ ವಂಶಸ್ಥರು) ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

 ​ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದವರೆಗೂ ತುಂಗಾ ನದಿಯ ತಪ್ಪಲಿನ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.

  ​ಶೃಂಗೇರಿ ಪಟ್ಟಣದ ​ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1150-1160ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಶಾಂತಾರ ವಂಶದ (ಕಾರ್ಕಳ-ಹೊಂಬುಜ ಶಾಖೆ) ಜೈನ ಸಾಮಂತರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿದೆ.

 ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೈನ ಶಾಸನ ದೇವತೆಯಾದ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಉಪಾಸನೆ ಬಹಳ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು.

 ​ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದ ಅಗ್ರಹಾರ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೈನ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

 ​ಜೈನರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ (ವೈದಿಕೀಕರಣ ಅಥವಾ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರುವ) ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

  ​ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವತೆಯ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬಸದಿಯ ಹಕ್ಕು-ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೈನ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ನಡುವೆ ವಿವಾದಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು.

 ​ಕಾರ್ಕಳವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಬೈರರಸ ಒಡೆಯರು ಮೂಲತಃ ಹೊಂಬುಜದ (ಹುಂಚ) ಶಾಂತಾರ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೈನ ರಾಜರು,

 ಶಾಂತಾರ ವಂಶಸ್ಥರ ಕುಲದೇವತೆ

​ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಬೈರರಸರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲದೇವತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಆದ ಅವಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.

  ​ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಶೃಂಗೇರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದರು.

 ಶೃಂಗೇರಿ ಅಗ್ರಹಾರ ಮತ್ತು ಮಠದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಈ ದಾಳಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಾಯಿತು.

  ​ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಠದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಹಾಯ ಯಾಚಿಸಿದರು.

  ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತು.

  ಶೃಂಗೇರಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಕೆಳದಿ ಸೈನ್ಯವು ಬೈರರಸರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿತು, ಕೆಳದಿ ಸೈನ್ಯವು ಕೇವಲ ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ಬೈರರಸರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಇಳಿದು ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಕಳ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆಯೇ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು.

​ ಭೀಕರ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರು ಸೋಲನುಭವಿಸಿದರು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ತುಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಡಳಿತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಅವರ ರಾಜ್ಯವು ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು.

​ಈ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಿರದೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳು (ಬೈರರಸರು ಮತ್ತು ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು) ಭಾಗಿಯಾದ ಬಗೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

  ಶೃಂಗೇರಿಯ ಜೈನ ಬಸದಿ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಆರಾಧನಾ ವಿವಾದ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸರು ಮತ್ತು ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷದ ಕುರಿತು ಶಾಸನಗಳು, ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.  

​ ಶೃಂಗೇರಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯ ಶಾಸನೋಕ್ತ ಇತಿಹಾಸ

​ಶೃಂಗೇರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಬಸದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ನಾಟಿಕಾ (ಸಂಪುಟ 6 / ಮೈಸೂರು ಪುರಾತತ್ವ ವರದಿ - MAR 1933) ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.

​ಶಾಸನದ ಕಾಲ ಶಕವರ್ಷ 1088  (ಕ್ರಿ.ಶ. 116 -ಫೆಬ್ರವರಿ 7) ಈ ಶಾಸನವು ಶಾಂತಾರ ವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಡುಗೋಡಿಯ ಶಾಂತಿಸೆಟ್ಟಿಯ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ಮರಿಸೆಟ್ಟಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಸುಳ್ಳಿ ಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ-ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಬಸದಿಯ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ-ಪದ್ಮಾವತಿಯರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  

​ಈ ಶಾಸನವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಶೃಂಗೇರಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತಿ ಉಪಾಸನೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಹೊಂಬುಜ (ಹುಂಚ) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳದ ಜೈನ ಅರಸರಿಗೆ (ಶಾಂತಾರ/ಬೈರರಸರು) ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು ಕುಲದೇವತೆ/ಶಾಸನದೇವಿ.

​ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠವು ರಾಜಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಶೃಂಗೇರಿಯ ಜೈನ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ವೈದಿಕ/ಶಾಕ್ತ ಪದ್ಧತಿಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಪರಿವಾರ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಹಾರದ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಸಮೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು).  

​ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೈನ ಶ್ರಾವಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ರಾಜಪೋಷಕರಾದ ಬೈರರಸರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

 ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗೂ ಬಸದಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚ್ಯುತಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಬೈರರಸರು, ಶೃಂಗೇರಿಯ ಮೇಲೆ ಸೈನಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಮುಂದಾದರು.

  

​ 'ಕೆಳದಿ ನೃಪವಿಜಯ' ಮತ್ತು ಮಠದ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

​ಕೆಳದಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ರಚಿಸಿದ 'ಕೆಳದಿ ನೃಪವಿಜಯ' ಹಾಗೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ (A.K. Shastry ಸಂಪಾದಿತ Records of the Sringeri Dharmasamsthana) ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.

​ಬೈರರಸರ ದಾಳಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ / 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸ ಒಡೆಯನು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಏರಿ ಬಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಹಾಗೂ ಅಗ್ರಹಾರದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.

  ಕಡತಗಳ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ಆತ ಶೃಂಗೇರಿಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದು, ಮಠಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟನು.  

ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಅಂದಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಕೆಳದಿಯ ಪ್ರಬಲ ದೊರೆ ಒಂದನೆಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1586- 1629) ಮೊರೆಹೋದರು.

  ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಪೀಠವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲಗುರುಗಳಂತೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  

​'ಕೆಳದಿ ನೃಪವಿಜಯ'ದ ನಿರೂಪಣೆ,ಕವಿ ಲಿಂಗಣ್ಣನು ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಬೈರರಸನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದೆಬಡಿದ ವಿವರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.  

​ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ಬೈರರಸನ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕರಾವಳಿಯ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನಿಳಿದು ಕಾರ್ಕಳದ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಭೈರರಸನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.

  

​ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಬೈರರಸರಿಂದ ನಾಶವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಲೂಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹೊಸ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.  

​ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ವೀರಶೈವರಾಗಿದ್ದರೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು ಅದೇ ವೇಳೆ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯು ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಈ ಕದನದ ನಂತರ ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೈನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರ ಭದ್ರವಾಯಿತು.  

 ​ಈ ಘಟನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭೂ-ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಯುದ್ಧವಾಗಿರದೆ, ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯ ಹಕ್ಕು, ಮಠದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ-ಮಲೆನಾಡು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಿರಿಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈರರಸ ಒಡೆಯನನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶಾಸನೋಕ್ತವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. 

 ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಶಾಸನಗಳು, ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಕಡತಗಳು ಹಾಗೂ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಕೈಗೊಂಡ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

​ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಹೊರಬಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರದೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗಡಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

​ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ (Records of the Sringeri Dharmasamsthana) ದಾಖಲಾಗಿರುವಂತೆ, ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಶ್ರೀ ಅಭಿನವ ನರಸಿಂಹ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಹಲವಾರು ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸರ್ವಮಾನ್ಯ ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದರು.  

 ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಪತನದ ನಂತರ ಹೊರಬಿದ್ದ ಕೆಳದಿಯ #ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ "#ಪಶ್ಚಿಮ_ಸಮುದ್ರಾಧಿಪತಿ" ಹಾಗೂ "#ದೋಖಂಡೆರಾಯ" (ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವವನು) ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

#ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ನಾಟಿಕಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ,

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗಡಿಭಾಗದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಕಳ ಸೀಮೆಯು ಕೆಳದಿ (ಇಕ್ಕೇರಿ) ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

  ಬೈರರಸರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕೇರಿ ಕಂದಾಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು,​ಬೈರರಸರನ್ನು ನೇರ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲಾಯಿತು.

 ಕಾರ್ಕಳವು ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೇರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ (ಹೋಬಳಿ/ಸೀಮೆ) ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು.

  ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ 'ಪಾರುಪತ್ಯಗಾರ' ಅಥವಾ 'ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ'ನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇಕ್ಕೇರಿಯಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.  

​ ಶೃಂಗೇರಿ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಕರಾವಳಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಂತರು ಘಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಶೃಂಗೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡದಂತೆ ಗಡಿ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ #ಅಗುಂಬೆ ಮತ್ತು #ಬಾಳೆಬರೆ ಘಾಟಿಗಳ ಪರಿಸರ) ಕೆಳದಿಯ ಕಾವಲು ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

   ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠಕ್ಕೆ ರಾಜಪೋಷಣೆಯ ಶಾಶ್ವತ ರಕ್ಷಾ ಕವಚವನ್ನು ನೀಡಿ, ಮಠದ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.  

 ಬೈರರಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೂ, ಕಾರ್ಕಳ ಹಾಗೂ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೈನ ವರ್ತಕರು ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು ಹಿಂಸಿಸಲಿಲ್ಲ.

 ವೀರಶೈವ ಮತಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಕಾರ್ಕಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಬಸದಿಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೆ ಜೈನರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ದಂಗೆಯನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಡೆದರು.  

 ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಾದ ಬಸರೂರು, ಬಾರಕೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆಯಿತು. 

  ಇದು ಅಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಮುರಿದು, ಕಾಳುಮೆಣಸು ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪೂರ್ಣ ಲಾಭ ಕೆಳದಿ ಖಜಾನೆಗೆ ಹರಿದುಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

​ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಶೃಂಗೇರಿ-ಕಾರ್ಕಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕರಾವಳಿಯ ಅದ್ವಿತೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು.

#sringeri #keladi #karkala #byrarasa #venkatappanayaka #jainism #bilagi