ಭಾಗ_4_ಜೈನ_ಸಮಾದಿ_ಮಂದಿರ_ಸಿದ್ದಪ್ಪನ_ಗುಡಿ_ಆಗಿ_ಪರಿವರ್ತನೆ_ಆಗಿದ್ದು_ಸುಲಭವಾಗಿ_ಕಂಡು_ಹಿಡಿಯಬಹುದು.
ಜೈನ ಸಮಾದಿ ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಆಗಿರವುದು ಹೇಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ?...
ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗೆ ಮಂಟಪದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಬಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಯಾವುದೇ ಕಂಬಗಳಿಲ್ಲದ ಮುಚ್ಚಿದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೋಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಮಂಟಪದ ಕಲ್ಲು/ಕಂಬಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾರಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಜೈನ ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅಥವ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವುದು
ಹಿಂದಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಜಾಗವು ಮೂಲತಃ ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪ (ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ತೆರೆದ ಮಂಟಪ) ಆಗಿದ್ದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗೆ ಮಂಟಪದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಎಂದರೆ ಮೂಲ ಮಂಟಪದ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಾಗಿಲು ಇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆಗ ಮೂಲ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶಿವಲಿಂಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹೇಗೆ?
ಒಳಗಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮೂಲತಃ ಮಂಟಪದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಹೀಗೆ ಗಮನಿಸಿ.
ಛಾವಣಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗೆ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ಮಂಟಪದ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಕೆತ್ತನೆಯಿರುವ ಒಳಬುರುಡೆ (ಭುವನೇಶ್ವರಿ) ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅದು ಮಂಟಪದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಆ ಕಲ್ಲು/ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿವನ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಚಿತ್ರಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಮುನಿಗಳು ಅಥವಾ ಜೈನ ಲಾಂಛನಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅದು ಶೇಕಡಾ 1೦೦ ರಷ್ಟು ಜೈನ ನಿಶಿದಿ ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.
ಒಂದು ಮೂಲ ಜೈನ ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಲದ ಒಡಕಿನಿಂದಾಗಿ ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಅಥವಾ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಮೂಲ ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಕುರುಹುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು ಎಂಬ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದ ಜಾಗದ ಕುರುಹುಗಳು
ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಹೂತಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪೀಠದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಿತ್ತಾಗ ಕೆಲವು ಗುರುತುಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಗ್ರಹ ಕೂರಿಸಿದ ಪೀಠದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಿತ್ತ ಜಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಯಾಚ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಸಹಜ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಅಂದರೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಟ್ಟು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಗೂ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ತಂದಿಟ್ಟಿರುವ ವಿಗ್ರಹದ ಕಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ.
ಕಟ್ಟಡವು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಒಳಗಿರುವ ವಿಗ್ರಹವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದೆರೆಡು ಶತಮಾನಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬಿದ್ದಿರುವ ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನ ನೋಡಬಹುದು,ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಟಪದ ಒಳಗಿದ್ದ ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಶಾಸನವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದರೂ ಅದನ್ನು ದೂರ ತಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬಿಸಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಏನು ಗಮನಿಸಬೇಕು? ಅಂತಹ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೊರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ ಬಾವಿ ಅಥವಾ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ಪಾದವಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಬಂಡೆಗಳು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ ಕಥೆ,ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಬಹುದು ಆದರೆ ಇಡೀ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲುವಾಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ (ಲಲಾಟ ಬಿಂಬ) ಜೈನ ಧರ್ಮದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದರ ಕರಡು ಜಾಗ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮುನಿಗಳ ಉಬ್ಬುಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಸುಣ್ಣ ಅಥವಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಚ್ಚಿ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ,ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಡೆದಿವೆ.
1.ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಂಥಗಳ (ಶೈವ ಅಥವಾ ವೈಷ್ಣವ) ನಡುವೆ ರಾಜಾಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದಾಗ ಕೆಲವು ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತಾಂತರಗೊಂಡವು.
2.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮರೆವು ಅಂದರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಜೈನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದಾಗ ಆ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಒಂಟಿಯಾದವು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಯದೆ ಅದು ಯಾರೋ ಮಹಾತ್ಮರ ಜಾಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಿಶಿದಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಸರಿಸಿ ತಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ದೇವತೆಗಳ (ಆಂಜನೇಯ, ಈಶ್ವರ ಅಥವಾ ಸಿದ್ದಪ್ಪ) ವಿಗ್ರಹವಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಇಂದಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಇಂತಹ ಹತ್ತಾರು "ಪರಿವರ್ತಿತ" ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಜೈನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
#ಮುಂದಿನ_ಭಾಗ_5_ನಿಶಿಧಿ_ಮಂಟಪದ_ಹೊರ_ಮೇಲ್ಚಾವಣೆ_ಮತ್ತು
#ಒಳ_ಮೇಲ್ಚಾವಣೆಗಳ_ಕೆತ್ತನೆ_ಯಾವ_ರೀತಿ_ಇರುತ್ತದೆ.
#jainism #siddeshwaratemple #ranichennabyradevi #genasinakuni #nishadimantapa #nishidishasana
Comments
Post a Comment