Skip to main content

4074. ಭಾಗ_3_ಜೈನ_ನಿಶಿದಿ_ಮಂಟಪಗಳು_ಸಿದ್ದಪ್ಪನ_ಗುಡಿಗಳಾದ_ಕಥೆ


ಭಾಗ_3_ಜೈನ_ನಿಶಿದಿ_ಮಂಟಪಗಳು_ಸಿದ್ದಪ್ಪನ_ಗುಡಿಗಳಾದ_ಕಥೆ! 

ಇತಿಹಾಸದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಸತ್ಯ...

ಜೈನ ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು "ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಗುಡಿ", "ಸಿದ್ಧರ ಗುಡಿ" ಅಥವಾ "ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಭಾಷಾಂತರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. 

  ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜನಪದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.

​ ಜೈನ ಧರ್ಮದ 'ಸಿದ್ಧ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು
​ಜೈನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮವು ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅದನ್ನು 'ಸಿದ್ಧ' (ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ​ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ದೇಹ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಜೈನ ಮುನಿಗಳು ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ​  ಹೀಗೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಅಥವ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದ ಮುನಿಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಂಟಪಗಳಾದ್ದರಿಂದ  ಇವುಗಳನ್ನು "ಸಿದ್ಧರ ಮಂಟಪ" ಅಥವಾ "ಸಿದ್ಧರ ಜಾಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

  ಇದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಾಯಲ್ಲಿ 'ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಗುಡಿ'ಯಾಗಿ ಅಥವ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.

​ ನಾಥ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ವೀರಶೈವ/ಶೈವ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಥ ಪಂಥಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.

  ​ನಾಥ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಯೋಗಿಗಳನ್ನು "ಸಿದ್ಧರು" ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನವನಾಥರು, ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

  ​ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ತಪಸ್ವಿ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಶೈವ ಸಿದ್ಧರ ತಪಸ್ವಿ ರೂಪ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡರು.

   ಕಂಬಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಇವರು ಯಾರೋ ಮಹಾನ್ 'ಸಿದ್ಧ ಪುರುಷರು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ 'ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಗುಡಿ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.

​ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ದೇಶೀಕರಣ ​ಜನಪದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ.

 "ನಿಶಿದಿ" ಅಥವಾ "ನಿಷಿಧಿ" ಎಂಬುದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾದ ಪದ ಆದರೆ "ಸಿದ್ದಪ್ಪ" ಎಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಮನದಲ್ಲೂ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾದ ಹೆಸರು ಹಾಗಾಗಿ, ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರ ಜಾಗವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ 'ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಗುಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು.

​ ಪಾದ ಪೂಜೆಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು,
​ನಿಶಿದಿ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಬದಲು ಮುನಿಗಳ ಪಾದಗಳನ್ನು (ಪಾದಕೆಗಳನ್ನು) ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲೂ ಗುರುಗಳ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಪುರುಷರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ (ಪಾದುಕಾ ಪೂಜೆ) ದೊಡ್ಡ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ. 

  ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಅದನ್ನು ಯಾವುದೋ ಸಿದ್ಧ ಪುರುಷರ ಪಾದಗಳೆಂದು ನಂಬಿ ಪೂಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

​  ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ಮಮುಕ್ತರಾದ "ಸಿದ್ಧ" ಮುನಿಗಳ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದ ಈ ಜಾಗಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈವ ಅಥವಾ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಮೇಳೈಸಿ ಇಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಗುಡಿ' ಅಥವ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. 

  ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

#ನಾಳೆ_ಭಾಗ_4_ಜೈನ_ಸಮಾದಿ_ಮಂದಿರ_ಸಿದ್ದಪ್ಪನ_ಗುಡಿ_ಆಗಿ_ಪರಿವರ್ತನೆ_ಆಗಿದ್ದು_ಸುಲಭವಾಗಿ_ಕಂಡು_ಹಿಡಿಯಬಹುದು

​#KarnatakaHistory #Jainism #HeritageKarnataka #HistoricalTruth #TempleArchitecture #VastuShastra #KannadaHistory #ExploreKarnataka #ಸಿದ್ದಪ್ಪನಗುಡಿ
Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

# ಜುಟ್ಟು ಕಾಳಿಂಗ ಸಪ೯ದ ಆಸ್ತಿತ್ವದ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಿಥ್ಯೆ#

  # ಕಾಳಿ೦ಗ ಸಪ೯ದಲ್ಲಿ ಜುಟ್ಟು ಕಾಳಿಂಗ ಸಪ೯ ಅಂತ ಇದೇ ಅನ್ನುವ ಯಾರು ನೋಡದ ಸಪ೯ದ ಅಸ್ತಿತ್ವ#    ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಕಾಳಿ೦ಗ ಸಪ೯ದ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜುಟ್ಟು ಕಾಳಿಂಗ ಸಪ೯ ಇದೆ ಅನ್ನುವ ಮಾತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ರೀತಿಯ ಹಾವು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋದನೆ ಮಾಡುವವರು, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು, ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರಾದರು, ಈ ವದಂತಿ ಹೇಗೆ ಹರಡಿದೆ?.    ಇದು ಒಂದು ಊರು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲ ನಾನು ನೋಡಿದಂತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರತ್ನಗಿರಿಯಿ೦ದ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ತನಕ ಜುಟ್ಟು ಕಾಳಿಂಗದ ಅನೇಕ ರೋಚಕ ಕಥೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.   ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನೋಡಿದವರು ತಾವು ಎನ್ನುವ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದ್ದೇನೆ ಆದರೆ ಅದು ನಂಬಲಹ೯ ಮಾಹಿತಿ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಒಂದು ರೀತಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತ್ರಿಲ್ಲರ್ ಕಥೆ ಅಷ್ಟೇ ಅನ್ನಬಹುದು.    ಜಡೆ ಕಾಳಿಂಗ ಸಪ೯ಕ್ಕೆ ರೋಷ ಜಾಸ್ತಿ, ಹೆಡೆ ಮೇಲೆ ಕೂದಲಿನ ಜುಟ್ಟು ಇರುತ್ತೆ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನ ಕಂಡರೆ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತೆ, ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದೇ ದಾರಿ ಅದೇನೆಂದರೆ ತಗ್ಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಓಡುವುದು.     ಯಾಕೆ೦ದರೆ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಜುಟ್ಟು ಕಾಳಿಂಗದ ಜುಟ್ಟು, ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ತಲೆಯಿ೦ದ ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ಸರಿಯುವುದರಿಂದ  ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಕೂದಲ ಜುಟ್ಟು ಮುಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆಗಲೇ ತಪ್...
1 comment
Read more

ರಿಪ್ಪನ್ ಪೇಟೆ ( ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ) ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದಾದರು ಹೇಗೆ?

#  ರಿಪ್ಪನ್ ಪೇಟೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ ಈ ಆಂಗ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹೆಸರು ಇಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ# ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೀವು ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದರೆ ಕಾರಣ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ.    ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಕಾ೯ರರಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತ ಸುಗುಮಕ್ಕೆ ರೈಲು ಮಾಗ೯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ಸಕಾರಣ ಮನವರಿಕೆ ಆದ ಕಾಲ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಮೆರಿಕಾ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನ ಮನಗOಡಿದ್ದರು, ಬೆಂಗಳೂಳಿ ರಿಂದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಲುಪುವ ರೈಲು ಮಾಗ೯ ತಾಳಗುಪ್ಪಾ ತಲುಪಿದರೆ ಜೋಗ ಜಲಪಾತ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಎಂಬುದು ಹಾಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮ್ಯಸೂರು ಸಕಾ೯ರ ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ.ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ತಾಳಗುಪ್ಪ ರೈಲು ಮಾಗ೯ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.    ಆಗ ಪ್ಲೇಗ್ ಮಾರಿಯ ಕಾಲ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಜನ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದರು ಆಗಲೇ ಈ ರೈಲು ಮಾಗ೯ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಆರಸಾಳಿOದ ದೊಡ್ಡಿನ ಕೊಪ್ಪ (ಈಗಿನ ರಿಪ್ಪನ್ ಪೇಟೆ) ಆನಂದಪುರಂ ಮಾಗ೯ ನಿಗದಿ ಆಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು  ವದಂತಿ ಈ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು ಅದೇನೆಂದರೆ ರೈಲು ಬಂದರೆ ಪ್ಲೇ ಗು ಬರುತ್ತೆ  ಅಂತ.    ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಜಾಗೃತ ಜನ ನಾಯಕರುಗಳು ಹೇಗಾದರು ಮಾಡಿ ರೈಲು ಬರದಂತೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.     ಇದೇ ಸಂದಭ೯ದಲ್ಲ...
5 comments
Read more

HISTORICAL SAGAR MARIKAMBA JATRA.ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಗರದ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ

     ಸಾಗರದ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ.        ಕನಾ೯ಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರೆಡು ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ ಅದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಸಿ೯ಯದ್ದು ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರದ್ದು.    ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವಷ೯ಕೆ ಈ ಜಾತ್ರೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತೆ ಶೂದ್ರ ವಗ೯ದವರು ಭಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕುರಿ ಕೋಳಿ ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ.ಮಂಗಳವಾರ ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಜನರ ಪೂಜೆ ದೇವಿಯ ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಗಂಡನ ಸೇರುವ ಮಾರಿಗೆ ಶೂದ್ರರ ಪೂಜೆ, ಬಲಿ ಮೀಸಲು.    ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಮಾರಿಯಮ್ಮನಿಗೆ ಕೊಣನ ಬಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಈಗ ಇದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ನಿಷಿದ್ಧ ಆದರೆ ಈ ಆಚಾರಣೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ.    ಸಾಗರದ ಮಾರಿಕಾ0ಬಾ ಜಾತ್ರೆ ಜಾತ್ರೆಯಿ೦ದ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಅದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕೋಟ್ಯಾoತರ ಹಣದ ವಹಿವಾಟು ಕೂಡ, ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಹಣದ ಅಪರಾ ತಪರ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಗುಲ್ಲು ಇತ್ತು ಆದರೆ ಈಗೆಲ್ಲ ಪಾರದಶ೯ಕವಾಗಿದೆ ಆದರೂ ಈ ಬಾರಿಯ 2017ರ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಹಾರದ ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಈ ವಿಚಾರ ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಆದರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ಕಾರಣ ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 350 ವಷ೯ದ ಹಿಂದೆಯೂ ರಾಜರಿಗೆ ಸಾಗರದ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವ೯ಜನಿಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜಾತ...
Post a Comment
Read more